สำนักงานตำรวจแห่งชาติ

สรุปสาระสำคัญ พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. ๒๕๒๒

คำนิยามศัพท์ (มาตรา 4)

“คนต่างด้าว” หมายความว่า บุคคลธรรมดาซึ่งไม่มีสัญชาติไทย
“เจ้าของพาหนะ” หมายความรวมถึงตัวแทนเจ้าของ ผู้เช่า ตัวแทนผู้เช่า ผู้ครอบครอง หรือตัวแทนผู้ครอบครองพาหนะ แล้วแต่กรณี
“ผู้ควบคุมพาหนะ” หมายความว่า นายเรือหรือผู้รับผิดชอบในการควบคุมพาหนะ
“คนประจำพาหนะ” หมายความว่า ผู้ซึ่งมีตำแหน่งหน้าที่ประจำหรือทำงานประจำพาหนะ และเพื่อประโยชน์แห่งพระราชบัญญัตินี้ให้หมายความรวมถึงผู้ควบคุมพาหนะซึ่งขับขี่พาหนะโดยไม่มีคนประจำพาหนะ
“คนเข้าเมือง” หมายความว่า คนต่างด้าวซึ่งเข้ามาในราชอาณาจักร
“เจ้าบ้าน” หมายความว่า ผู้ซึ่งเป็นหัวหน้าครอบครองบ้าน ในฐานะเป็นเจ้าของ ผู้เช่า หรือในฐานะอื่นใด ตามกฎหมายว่าด้วยทะเบียนราษฎร

ลักษณะต้องห้ามของคนต่างด้าวที่เข้ามาในราชอาณาจักร (มาตรา 12)

ไม่มีหนังสือเดินทาง หรือเอกสารใช้แทนหนังสือเดินทางอันถูกต้องและสมบูรณ์อยู่ หรือมีแต่มิได้รับการตรวจลงตราฯ จากสถานทูตหรือสถานกงสุลไทยฯ
ไม่มีปัจจัยยังชีพตามสมควรแก่กรณีที่เข้ามาในราชอาณาจักร
เข้ามาเพื่อทำงานที่ห้ามคนต่างด้าวทำตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารจัดการคนต่างด้าว
วิกลจริตหรือมีโรคอย่างใดอย่างหนึ่งตามกฎกระทรวง
ยังมิได้ปลูกฝีป้องกันไข้ทรพิษ หรือฉีดวัคซีน
เคยได้รับโทษจำคุก
มีพฤติการณ์เป็นที่น่าเชื่อว่าเป็นบุคคลที่เป็นภัยต่อสังคมหรือถูกรัฐบาลต่างประเทศออกหมายจับ
มีพฤติการณ์เป็นที่น่าเชื่อว่าเข้ามาเพื่อค้าประเวณี การค้าหญิงหรือเด็ก ค้ายาเสพติด ลักลอบหนีภาษีศุลกากร
ไม่มีเงินติดตัวหรือไม่มีประกันตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด
รัฐมนตรีไม่อนุญาตให้เข้ามาในราชอาณาจักรตามมาตรา 16
ถูกรัฐบาลไทยหรือรัฐบาลต่างประเทศเนรเทศ หรือเพิกถอนสิทธิการอยู่ในราชอาณาจักร

ความผิดและอัตราโทษตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 ที่สำคัญ

แบ่งได้เป็น 3 ประเภท ดังนี้

1. กรณีคนต่างด้าว

ลำดับ	ข้อหาหรือฐานความผิด	มาตรา	อัตราโทษ	เปรียบเทียบปรับตามบันทึกคณะกรรมการเปรียบเทียบปรับ
1	เข้ามาหรือออกไปนอกราชอาณาจักร ซึ่งมิใช่ช่องทางด่านตรวจคนเข้าเมือง เขตท่า สถานี หรือท้องที่ และตามกำหนดเวลาตามที่รัฐมนตรีประกาศในราชกิจจานุเบกษา	ม.11, 62	จำคุกไม่เกินสองปีปรับไม่เกินสองหมื่นบาท ผู้กระทำผิดสัญชาติไทยปรับไม่เกินสองพันบาท	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าแปดร้อยบาท หากถูกจับกุมให้ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งพันหกร้อยบาท (สัญชาติไทย)
2	เข้ามาในหรือออกไปนอกราชอาณาจักรโดยไม่ยื่นรายการตามแบบ และไม่ผ่านการตรวจอนุญาตของพนักงานเจ้าหน้าที่	ม.18 วรรคสอง, 62	จำคุกไม่เกินสองปีและปรับไม่เกินสองหมื่นบาท ผู้กระทำผิดสัญชาติไทยปรับไม่เกินสองพันบาท	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าแปดร้อยบาท หากถูกจับกุมให้ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งพันหกร้อยบาท (สัญชาติไทย)
3	คนต่างด้าวหลบหนีไปจากพาหนะหรือหลบหนีไปในระหว่างส่งตัวไปยังสถานที่ใดที่พนักงานเจ้าหน้าที่ได้สั่งให้เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมพาหนะควบคุมตัวไว้หรือส่งตัวไปสถานที่ใดที่หนึ่งหรือหลบหนีไประหว่างถูกกักตัวหรือควบคุมตามอำนาจของพนักงานเจ้าหน้าที่ ตาม พ.ร.บ.คนเข้าเมืองฯ	ม.72	จำคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งหมื่นบาท ถ้าหากจับกุมมา ปรับไม่ต่ำกว่าสองหมื่นบาท
4	คนต่างด้าวซึ่งได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว ประกอบอาชีพหรือรับจ้างทำงานโดยไม่ได้รับอนุญาต ข้อสังเกต: (1) ยกเว้นอาชีพห้ามคนต่างด้าวทำงานโดยเด็ดขาด ตาม พ.ร.บ.การทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ.2521 มาตรา 6, 23 (2) หากทำงานแตกต่างจากใบอนุญาต หรือสถานที่ทำงานแตกต่างจากใบอนุญาต ก็เป็นความผิดตาม พ.ร.บ.การทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ.2521 มาตรา 21, 38	ม.37(1), 75	จำคุกไม่เกินหนึ่งปีหรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าห้าพันบาท หากถูกจับกุม ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งหมื่นบาท
5	คนต่างด้าวซึ่งได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว ไม่พักอาศัย ณ ที่ที่ได้แจ้งต่อเจ้าหน้าที่	ม.72(2), 76	ปรับไม่เกินห้าพันบาท และปรับอีกไม่เกินวันละสองร้อยบาทจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งพันบาท ถ้าถูกจับ ปรับไม่ต่ำกว่าสองพันบาท และปรับอีกวันละสองร้อยบาทจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง
6	คนต่างด้าวซึ่งได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว ไม่แจ้งการเปลี่ยนที่พักต่อเจ้าพนักงานตำรวจภายใน 24 ชั่วโมง	ม.73(3), 76	ปรับไม่เกินห้าพันบาท และปรับอีกไม่เกินวันละสองร้อยบาทจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งพันบาท ถ้าถูกจับ ปรับไม่ต่ำกว่าสองพันบาท และปรับอีกวันละสองร้อยบาทจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง
7	คนต่างด้าวซึ่งได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว ไม่แจ้งการเดินทางไปจังหวัดอื่นและอยู่ในจังหวัดนั้นเกิน 24 ชั่วโมง ต่อเจ้าพนักงานตำรวจ ณ สถานีตำรวจท้องที่ภายใน 48 ชั่วโมง	ม.37(4), 76	ปรับไม่เกินห้าพันบาท และปรับอีกไม่เกินวันละสองร้อยบาทจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งพันบาท ถ้าถูกจับ ปรับไม่ต่ำกว่าสองพันบาท และปรับอีกวันละสองร้อยบาทจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง
8	คนต่างด้าวซึ่งได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว ไม่แจ้งที่พักอาศัยของตนเมื่อครบ 90 วัน หรือทุกระยะ 90 วัน	ม.37(5), 76	ปรับไม่เกินห้าพันบาท และปรับอีกไม่เกินวันละสองร้อยบาทจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งพันบาท ถ้าถูกจับ ปรับไม่ต่ำกว่าสองพันบาท และปรับอีกวันละสองร้อยบาทจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง
9	คนต่างด้าวอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาตหรือการอนุญาตสิ้นสุด หรือถูกเพิกถอน	ม.81	จำคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับวันละหนึ่งร้อยบาทนับแต่วันที่การอนุญาตสิ้นสุดหรือถูกเพิกถอน แต่รวมแล้วไม่เกินสองหมื่นบาท

2. เจ้าของพาหนะ

ลำดับ	ข้อหาหรือฐานความผิด	มาตรา	อัตราโทษ	การเปรียบเทียบปรับตามบันทึกคณะกรรมการเปรียบเทียบฯ
1	เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมพาหนะไม่นำพาหนะเข้ามาในหรือออกไปนอกราชอาณาจักรตามช่องทางด่านตรวจคนเข้าเมือง เขตท่า สถานี หรือท้องที่และตามกำหนดเวลาตามที่รัฐมนตรีประกาศในราชกิจจานุเบกษา และภายในพาหนะนั้นมีคนต่างด้าวซึ่งเข้ามาในราชอาณาจักร โดยฝ่าฝืน พ.ร.บ.คนเข้าเมืองฯ	ม.23, 63 วรรค 2	จำคุกไม่เกินสิบปีและปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท	—
2	เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมพาหนะไม่นำพาหนะเข้ามาในหรือออกไปนอกราชอาณาจักรตามช่องทางด่านตรวจคนเข้าเมือง เขตท่า สถานี หรือท้องที่ และตามกำหนดเวลาตามที่รัฐมนตรีประกาศในราชกิจจานุเบกษา	ม.23, 65	จำคุกไม่เกินห้าปีและปรับไม่เกินห้าหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งหมื่นบาท ถ้าถูกจับกุม ปรับไม่ต่ำกว่าสองหมื่นบาท
3	เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมพาหนะ ไม่แจ้งกำหนดวันและเวลาที่พาหนะจะเข้ามาถึง หรือจะออกจากเขตท่า สถานี หรือท้องที่ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ ที่ทำการตรวจคนเข้าเมือง	ม.25, 66	จำคุกไม่เกินสองเดือนหรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าสองพันบาท ถ้าถูกจับกุม ปรับไม่ต่ำกว่าสี่พันบาท
4	เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมพาหนะไม่ยื่นรายการตามแบบและผ่านการตรวจของพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ ที่และภายใต้เงื่อนไขที่อธิบดีประกาศกำหนด	ม.26 วรรค 1, 66	จำคุกไม่เกินสองเดือนหรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าสองพันบาท ถ้าถูกจับกุม ปรับไม่ต่ำกว่าสี่พันบาท
5	เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมพาหนะไม่ยื่นบัญชีคนโดยสารและบัญชีคนประจำพาหนะรวมทั้งผู้ควบคุมพาหนะต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามแบบที่กำหนดในกฎกระทรวง และภายในเวลาที่อธิบดีหรือพนักงานเจ้าหน้าที่กำหนด	ม.27(2), 66	จำคุกไม่เกินสองเดือนหรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าสองพันบาท ถ้าถูกจับกุม ปรับไม่ต่ำกว่าสี่พันบาท
6	เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมพาหนะให้คนโดยสารหรือคนประจำพาหนะไปเสียจากพาหนะหรือสถานที่ที่จัดไว้โดยไม่ได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่	ม.27(1), 67	ปรับไม่เกินสองหมื่นบาท	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งหมื่นบาท ถ้าถูกจับกุม ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งหมื่นห้าพันบาท
7	เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมพาหนะไม่ให้ความสะดวกแก่พนักงานเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติการตาม พ.ร.บ.คนเข้าเมืองฯ	ม.27(3), 67	ปรับไม่เกินสองหมื่นบาท	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งหมื่นบาท ถ้าถูกจับกุม ปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งหมื่นห้าพันบาท
8	เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมไม่แจ้งการเพิ่มหรือลดหรือเปลี่ยนคนประจำพาหนะที่เข้ามาในหรือที่จะออกไปนอกราชอาณาจักร หรือคนประจำพาหนะที่ไม่กลับออกไปนอกราชอาณาจักรต่อพนักงานเจ้าหน้าที่	ม.28 วรรค 1, 68	ปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าห้าพันบาท ถ้าถูกจับกุม ปรับไม่ต่ำกว่าแปดพันบาท
9	เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมพาหนะไม่นำคนประจำพาหนะที่ไม่กลับออกไปและคนประจำพาหนะนั้นเป็นคนต่างด้าวไปมอบให้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่	ม.28 วรรค 2, 69	ปรับเรียงรายตัวคนละไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าห้าพันบาท ถ้าถูกจับกุม ปรับไม่ต่ำกว่าแปดพันบาท
10	เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมพาหนะมีคนโดยสารซึ่งเป็นคนต่างด้าวที่ไม่มีหนังสือเดินทางหรือเอกสารใช้แทนหนังสือเดินทางอันถูกต้องและยังสมบูรณ์อยู่หรือมีแต่ยังไม่ได้รับการตรวจลงตราจากสถานทูตหรือสถานกงสุลไทยในต่างประเทศหรือกระทรวงการต่างประเทศ	ม.12(1), 70	ปรับเรียงรายตัวคนละไม่เกินสองหมื่นบาท	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าคนละหนึ่งหมื่นบาท ถ้าถูกจับกุม ปรับไม่ต่ำกว่าคนละหนึ่งหมื่นห้าพันบาท
11	เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมพาหนะไม่จัดการควบคุมคนต่างด้าวที่มีลักษณะต้องห้ามมิให้เข้ามาในราชอาณาจักร หรือมีเหตุอันควรสงสัยว่าเป็นผู้มีลักษณะต้องห้ามมิให้เข้ามาในราชอาณาจักรไว้ในพาหนะหรือส่งตัวไปยังสถานที่ใดเพื่อให้พนักงานเจ้าหน้าที่ควบคุมไว้ตรวจสอบหรือให้ส่งตัวกลับออกไปนอกราชอาณาจักร	ม.29 วรรค 1, 71	จำคุกไม่เกินห้าปีและปรับไม่เกินห้าหมื่นบาท	—
12	เจ้าของพาหนะหรือผู้ควบคุมพาหนะไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของพนักงานเจ้าหน้าที่ ซึ่งสั่งให้หยุดพาหนะหรือนำพาหนะไปยังที่ใดที่หนึ่งตามที่จำเป็นเพื่อการตรวจ	ม.30, 73	จำคุกไม่เกินห้าปีหรือปรับไม่เกินห้าหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าสองหมื่นบาท ถ้าถูกจับกุม ปรับไม่ต่ำกว่าห้าหมื่นบาท

3. บุคคลทั่วไป

ลำดับ	ข้อหาหรือฐานความผิด	มาตรา	อัตราโทษ	การเปรียบเทียบปรับตามบันทึกคณะกรรมการเปรียบเทียบฯ
1	นำพาคนต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรหรือกระทำการด้วยประการใดๆ อันเป็นการอุปการะหรือช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกแก่คนต่างด้าวให้เข้ามาในราชอาณาจักร	ม.63	จำคุกไม่เกินสิบปีและปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท	—
2	ให้เข้าพักอาศัย ซ่อนเร้น หรือช่วยด้วยประการใดๆ เพื่อให้คนต่างด้าวซึ่งรู้ว่าเข้ามาในราชอาณาจักรโดยฝ่าฝืน พ.ร.บ.คนเข้าเมืองฯ เพื่อให้พ้นจากการจับกุม	ม.64	จำคุกไม่เกินห้าปีหรือปรับไม่เกินห้าหมื่นบาท เว้นแต่เป็นการกระทำเพื่อช่วยเหลือบิดา มารดา บุตร สามี หรือภริยาของผู้กระทำ ศาลจะไม่ลงโทษก็ได้	—
3	ขึ้นไปบนพาหนะหรือนำพาหนะอื่นเข้าเทียบพาหนะซึ่งเข้ามาในราชอาณาจักร หรือเข้าไปในบริเวณหรือสถานที่จัดไว้เพื่อการตรวจก่อนพนักงานเจ้าหน้าที่จะทำการตรวจเสร็จ โดยไม่ได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่	ม.31, 74	ปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าร้อยบาท ถ้าถูกจับกุม ปรับไม่ต่ำกว่าห้าร้อยบาท ถ้าผู้กระทำผิดเป็นเจ้าของหรือผู้ควบคุมพาหนะปรับไม่ต่ำกว่าห้าพันบาท
4	ขึ้นไปบนพาหนะหรือนำพาหนะอื่นเข้าเทียบพาหนะที่จะออกไปนอกราชอาณาจักรหรือบริเวณหรือสถานที่ที่เพื่อการตรวจในระหว่างผู้ที่จะออกไปนอกราชอาณาจักรยังมิได้ขึ้นไปบนพาหนะ	ม.32, 74	ปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าสามร้อยบาท ถ้าถูกจับกุมปรับไม่ต่ำกว่าห้าร้อยบาท ถ้าผู้กระทำผิดเป็นเจ้าของหรือผู้ควบคุมพาหนะปรับไม่ต่ำกว่าห้าพันบาท
5	เจ้าบ้าน เจ้าของ หรือผู้ครอบครองเคหสถาน หรือผู้จัดการโรงแรม รับคนต่างด้าวซึ่งได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวเข้าพักอาศัยแล้วไม่แจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ภายใน 24 ชั่วโมง	ม.38, 77	ปรับไม่เกินสองพันบาท แต่ถ้าเป็นผู้จัดการโรงแรม ปรับตั้งแต่สองพันบาทถึงหนึ่งหมื่นบาท	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าห้าร้อยบาท ถ้าถูกจับกุมปรับไม่ต่ำกว่าหนึ่งพันบาท ถ้าผู้กระทำผิดเป็นผู้จัดการโรงแรมมอบตัวปรับไม่ต่ำกว่าสามพันบาท ถ้าถูกจับกุมปรับไม่ต่ำกว่าห้าพันบาท
6	ผู้ถือหรือผู้ครอบครองไม่ส่งคืนใบสำคัญถิ่นที่อยู่ที่ใช้ไม่ได้ให้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ หรือผู้ครอบครองไม่ส่งใบสำคัญถิ่นที่อยู่ของคนต่างด้าวที่ตายให้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่	ม.49, 78	ปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท	ผู้กระทำผิดมอบตัวหรือมาตามหมายเรียก ปรับไม่ต่ำกว่าสองร้อยบาท ถ้าถูกจับกุมปรับไม่ต่ำกว่าสี่ร้อยบาท